عشق و ازدواج

سبک زندگی

عشق و ازدواج

عشق ، جاذبه‌اي غيرمرئي و پديده‌اي رازآلود است كه مهم‌ترين نقش را در تحرك، قوام و دوام عالم ايفا مي‌نمايد. اهميت و نقش تعيين كننده‌ي عشق در هستي، حكماي الهي را بر آن داشته است تا با ژرف‌نگري در مقوله‌ي عشق و تفكيك اقسام و تعيين مراتب آن و ... ، بحثي اساسي را به اين مهم اختصاص دهند. نوشتار حاضر به منظور تبيين اجمالي مقوله‌ي عشق، پس از ورود به مباحث معناشناختي عشق، ذكر اقسام و مراتب آن، به مباحثي از قبيل رابطه‌ي عشق مجازي با عشق حقيقي، اختيار و تكليف در محدوده‌ي عشق مجازي، تكليف عاشق در فراق و وصال، علت و علاج عاشق و ... مي‌پردازد و سرانجام با رويكردي اجمالي به بحث «عشق و ازدواج»، نقش عشق را به عنوان «زمينه» و نيز «پيامد» ازدواج بيان مي‌دارد و به مهم‌ترين تدابير شريعت در جهت تحكيم عشق پس از ازدواج اشاره مي‌نمايد.

ازدواج و خانواده يكي از مهم‌ترين پديده‌هاي فردي و اجتماعي و از اصلي‌‌ترين خاستگاه‌هاي سعادت افراد و جوامع بشري است. مهم‌ترين ركن در ساختارهاي موجود در خانواده، عشق و محبت است و نوع كاركرد، پويايي، توسعه و تحكيم همه جانبه آن، مبتني بر وجود اين عامل توانمند و تأثيرگذار مي‌باشد. عشق و محبت، هم در تشكيل اصل بنيان خانواده و هم در دوام، قوام، كم و كيف و معنابخشي به آن، اصلي‌‌ترين نقش را بر عهده دارد. چهار علت اصلي ايجادي، يعني علت فاعلي، غايي، صوري و مادي در بنياد خانواده، عشق و محبت است و اگر تأثير و نقش عشق و محبت در قالب يكي از علل اربعه، كاهش يافته يا معدوم شود، حدوث و بقا و كاركرد ازدواج و خانواده به همان ميزان آسيب مي‌پذيرد.

در اين مقاله سعي شده است كه گام‌هايي براي رفع برخي ابهام‌هايي كه در حوزه‌ي دوسويگي و ارتباط عشق و ازدواج وجود دارد، برداشته شود. براي تحقيق اين منظور، ضمن بيان معنا، منشأ، اقسام و مراتب عشق و تفاوت آن با محبت، به تبيين اجمالي عوامل ايجاد محبت پرداخته شده است و آن‌گاه پس از بيان اصلي‌‌ترين عوامل ايجاد محبت، يعني كفوّيت و رعايت حقوق متقابل در نهاد خانواده و قرار دادن هر يك از مرد و زن در نقش‌هاي اصلي خود، بر اين مطلب تأكيد گرديده است كه ازدواج‌هايي كه در پي عشق‌هاي گذرا حاصل مي‌شوند، نمي‌توانند از عشق به عنوان يك عامل تداوم‌بخش استفاده كنند؛ بلكه براي پايداري عشق در ازدواج بايد از ساير عواملي كه سبب اقامه و طراوت عشق و محبت مي‌شوند، نيز استفاده كرد. البته انگاره‌ها و اسطوره‌هاي حاكم بر سازوكار انديشه در هر عصر، تصاوير متبايني را درباره حقيقت عشق و ازدواج ارايه مي‌دهد؛ در اين ميان آن‌چه مهم و تعيين كننده است، توجه به نظريات ديني و مناسبات آن است.

عشق در ساحت معناشناختي

حكماي الهيه، عشـق مطلق را در همـه جهان هسـتي جـاري و سـاري مي‌دانند (ملاصدرا، بي‌تا:ج7، ص156). عشق در ديدگاه عرفاني و حكمي، عامل پيدايش آفرينش است. عشق حق به جمال خويش، عامل پيدايش جهان است و فيوضات عشق مطلق، همانند افاضات وجود مطلق در تمامي ذرات كائنات ساري و جاري است. هر علتي نسبت به معلول حقيقي خود عشق دارد و هر موجودي نيز عاشق ذات و كمالات خويشتن است و معشوق حقيقي، همان سر سلسله‌ي حلقه‌هاي علّي و معلولي جهان، يعني ذات مقدس حق است (همان: ص158) و ساير مراتب عشق نيز در طبقات هستي جريان دارد؛ يعني الفاظ، مرقات‌ها و نردبان‌هايي هستند براي رسيدن به روح معناي كلمات؛ با اين چشم‌انداز وسيع نيز، عشق از معناي عرفي خود فراتر مي‌رود و در هر عالمي، معنايي متناسب با ساختار مقتضيات آن عالم به خود مي‌گيرد. بنابراين، با اين نگاه وسيع، مي‌توان جذبه‌ها و كشش‌هايي را كه در بين ذرات كائنات وجود دارد، از جمله پرتوهاي عشق دانست. پس عشق ساري در كائنات، هم سبب قوام عالم بي‌نهايت بزرگ كهكشان‌ها و هم سبب تقوم و پايداري جهان بي‌نهايت كوچك اتم‌هاست و مظاهر خلقت و بدايع طبيعت همه در تسخير عشق‌اند و كشش و پيوند اجزا و اضداد نيز از جلوات عشق است.

تا قرن پنجم هجري، صوفيه بيشتر واژه محبت را استعمال مي‌كردند؛ ولي پس از آن استعمال كلمه «عشق» در آثار منثور و منظوم اُدبا و عرفا و حتي زبان‌هاي ساير رشته‌هاي علمي، متداول‌تر گرديد. در معارف اسلامي نيز، لغت «عشق» مورد استعمالي دارد؛ ولكن دقت در اين موارد نشان مي‌دهد كه اين كلمه و مشتقات آن نسبت به كلمه محبت و اشتقاقات آن در قرآن و در روايات استعمال بسيار كمتري دارد.

مراتب عشق

«عشق» مقوله‌اي مشكك و داراي مراتب است. ابن سينا در رساله‌ي عشقيه‌ي خود در اين‌باره مطالب مبسوطي را بيان كرده است. ادبا و اهل ذوق نيز مراتبي را در مقوله‌ي عشق مطرح نموده‌‌اند؛ ترتيب مراتب عشق از نظر ادبا و اهل ذوق بدين صورت است:

«نام نخستين مرتبه «هوي» است و پس از آن «علاقه» است كه عبارت از محبتي مي‌باشد كه ملازم و غيرمنفك از قلب عاشق است و مرتبه‌ي سوم را «كلف» ناميده‌اند و مقصود از آن شدت محبت است و مرتبه‌ي چهارم «عشق» است و آن زايد بر مقدار حبّ است و پنجم «شعف» است كه آن عبارت از احراق قلب به واسطه‌ي ازدياد محبت مي‌باشد و مرتبه‌ي ششم «شغف» است؛ يعني محبت چنان ازدياد پيدا مي‌كند كه به غلاف قلب مي‌رسد و هفتم «جوي» است كه عبارت از محبت باطني عميق به محبوب است و هشتم «تيم» است كه محبت عاشق در اين مرتبه به جايي مي‌رسد كه از معشوق ظاهري دوري گزيده و طالب ديدار معشوق حقيقي مي‌شود و مرتبه نهم را «تبل» مي‌نامند و آن وقتي است كه عاشق از شدت عشق، مريض و بيمار مي‌شود و ناتوان مي‌گردد و مرتبه دهم را «تدليه» مي‌گويند؛ در اين مرحله عقل عاشق زايل مي‌گردد؛ مرتبه يازدهم را «هَيوم» مي‌نامند و اين آخرين مرتبه‌ي عشق است و عاشق در اين حالت در معشوق فاني مي‌شود و غير از او كسي را نمي‌بيند» (ابن سينا، 1360: ص110).

اقسام عشق

عشق علاوه بر مراتب، داراي اقسامي نيز مي‌باشد. عشق را مي‌توان از يك چشم‌انداز به سه نوع تقسيم‌بندي نمود كه هر يك از اين انواع داراي حکم ارزشي خاصي است:

  • 1- عشق مجازي نامعقول : منشاء اين عشق شهوت است و مستند به خودخواهي‌هاي متنوع مي‌باشد و معمولاً سبب انحراف و ناهنجاري‌هاي روحي و اجتماعي است.
  • 2- عشق مجازي معقول : منشاء آن محبت شديد و گرايش حياتي به کمال و جمال و خيرات عاليه است.
  • 3- عشق حقيقي : منشاء آن عشق به کمال و جمال مطلق است و متعلق آن خداوند مي‌باشد و عالي‌‌ترين درجه‌ي کمال براي انسان، حصول همين نوع از عشق است (بهشتي، 1373: ص47).
  • بعضي از متفکرين، عشق را از منظر ديگري تقسيم کرده و حتي عشق انسان به انسان را در بعضي از اقسامش مثبت دانسته و خارج از مقوله‌ي شهوت معرفي نموده‌اند و آن را امري شريف و قابل احترام تلقي مي‌نمايند.

 «در مقابل اين افراد نيز، بعضي از افراد، عشق را چه از لحاظ مبدأ و چه از لحاظ کيفيت و چه از لحاظ هدف، جز حدّت و شدت غريزه‌ي جنسي نمي‌دانند. از نظر دسته اول، عشق تقسيماتي دارد كه يکي از اقسام آن عشق انسان به انسان است» (مطهري، 1368: ص73).

بنابراين، عشق هم به لحاظ منشاء و هم به لحاظ متعلق و هم به لحاظ سطح و ژرفا و کم و کيف و هم به لحاظ حالات، داراي تقسيمات مختلفي است. اگر نوع حالات عاشقانه را ملاک تقسيم‌بندي عشق قرار دهيم، روشن مي‌شود كه بعضي از عشق‌ها همانند عشق پروانه خاموشند و بعضي ديگر همسان عشق هزاردستان آتشفشاني، پرغوغا و پر از داستانند؛ بعضي از عشق‌ها در پي رنگ و هوس گذرا و موقتند و برخي ديگر که ريشه در حقيقت‌هاي ثابت‌تر و متعالي‌تر دارند، ثابت‌تر و پايدارتر مي‌باشند.

اگر ملاک تقسيم‌بندي عشق را اين پرسش قرار دهيم که آيا عشق به امر مادي و ظاهري تعلق گرفته يا به يک امر باطني و مجرد، مي‌توان اقسام ديگري نيز براي عشق بيان کرد؛ ولي اصلي‌‌ترين و مشهور‌ترين تقسيمي که براي عشق ارائه مي‌شود، به لحاظ حقيقي بودن يا مجازي بودن متعلق است؛ بنابراين عشق مجازي و عشق حقيقي از معروف‌‌ترين اقسام عشق است.

صدرالمتألهين شيرازي در باب اقسام عشق، ضمن تقسيم عشق به حقيقي و مجازي مي‌فرمايد: «عشق انساني بر سه قسم است: عشق اکبر، اوسط و اصغر. عشق اکبر اشتياق به لقاءالله و ميل به معرفت ذات، صفات و افعال اوست.» (ملاصدرا، بي‌تا: صص 189- 188) از نظر وي اين نوع عشق و اشتياق، در غير عارف پيدا نمي‌شود.

آخرین مطالب

برنامه ریزی برای عروسی

تو نامزد شدی ! تبریک ! ما خیلی خوشحالیم که با سفر برنامه‌ریزی عروسی به شما کمک می‌کنیم . چه در حال حاضر برنامه‌ریزی خود را برنامه‌ریزی کرده‌اید یا قبلا ً در نیمه راه سفر خود هستید ، می‌دانیم که گاهی اوقات عروسی می‌تواند کمی سخت شود . بسیاری از عناصر مختلف برای فکر کردن وجود دارد ، از بودجه شما گرفته ، تا انتخاب تامین کنندگان تان ، برای تصمیم‌گیری در مورد اینکه دوست دارید در کجا به ماه‌عسل بروید ، وجود دارد . برای اینکه کمی ساده‌تر شود ، نگاهی به این می‌اندازیم که زوج‌های جوان به چه ترتیبی تامین کنندگان خود را انتخاب می کنند ، ما امیدواریم که این راهنمای برنامه‌ریزی عروسی شما را در مسیر درست قرار دهد و روز عروسی شما را حتی آسان‌تر کند !

نکات مهم در خرید کت و شلوار دامادی

روش انتخاب کت و شلوار داماد ، یقه کت و شلوار باید به تور کامل بر روی سینه شما قرار گیرد و هیچ گونه پفی در انجا دیده نشود یقه کت باید به توری در پشت گردنتان جا بگیرد که همیشه خطی باریکی از یقه پیراهن تان مشخص باشد

طراحی و تزیین کیک عروسی

در برنامه ریزی عروسی وظایف زیادی وجود دارد که فرصت خلاقیت بیش از حد را در مراسم عروسی فراهم می کند ، از جمله تزئینات ، موسیقی ، دلال ها ، در این صورت شما اجازه بدهید که برنامه ریزان عروسی این مسائل را حل کنند و اما کیک عروسی به معنای واقعی کلمه و استعاری کیفیت همه ی آنها را بالا می برد ...

بهترین مکان‎ها برای ماه‎ عسل

هر سال هزاران زوج ایرانی را مورد بررسی قرار می‌دهیم تا برنامه‌های ازدواج آن‌ها را پیدا کنیم ، جایی که آن‌ها به دنبال ماه عسل خود هستند ، و خیلی چیزهای دیگر. امسال ، ما از برخی گرایش‌های جالب سفر ماه‌عسل برای ایرانی که جشن ماه عسل را جشن می‌گیرند پرده برداشته ایم . اینها ۱۰ مقصد برتر برای ماه عسل بودند ...

روانشناسی خجالت

آیا شما در كنار دیگران احساس آرامش نمی‌كنید؟ اگر پاسخ آری است؛ پس باید گفت این «دیگران» هستند كه شما را می‌ترسانند. آیا ترس و هراس شما از دیگران طبیعی است؟ آیا این طبیعی است كه یك نگاه، یك لبخند یا یك حركت دیگران اغلب از سوی شما به بدترین شكل تعبیر و تفسیر شود؟ پاسخ من اینست كه: تا حدودی عادی است ...

لباس عروس جدید

لباس عروس همانطور که از اسمش پیداست یکی از جذابترین و زیباترین قسمت های هر مراسم عروسی و مراسم ازدواج می باشد ، لباس عروس برای هر خانم یک آرزوی دیرینه از بچگی می باشد ، ما در این مطلب لباس عروس جدید و جدیدترین گالری های مربوط به لباس عروس جدید را به شما معرفی می کنیم ...

حتما بخوانید

طراحی و تزیین کیک عروسی

در برنامه ریزی عروسی وظایف زیادی وجود دارد که فرصت خلاقیت بیش از حد را در مراسم عروسی فراهم می کند ، از جمله تزئینات ، موسیقی ، دلال ها ، در این صورت شما اجازه بدهید که برنامه ریزان عروسی این مسائل را حل کنند و اما کیک عروسی به معنای واقعی کلمه و استعاری کیفیت همه ی آنها را بالا می برد ...

شیوه های چوتی مو برای دختران

ترتیب و تنظیم مو از مهمترین بخش آرایش است که زیبایی و سلیقه خانم ها و دختران را به نمایش می گذارد. اگر دختری با موهای دراز و یا نسبتا کوتاهی دارید و برای محافل مهمانی و عروسی ها نمی توانید که موهایش را چگونه دخترانه، ساده و شیک درست کنید، چند مدل چوتی ساده دخترانه را به شما پیشنهاد می کنیم.

نکاتی درباره آرایش عروس

در مراسم عروسی مهمترین چیزی که وجود دارد آرایش عروس می باشد و عروس خانم ها باید توجه زیادی را قبل از رفتن به آرایشگاه نسبت به این موضوع داشته باشند ، ما در این مطلب از مجله عروسی نکات مهم در رابطه با آرایش عروس را با شما در میان می گذاریم تا شیکترین آرایش را در روز مراسم عروسی داشته باشید ...

گالری ها

مهمترین نکات دوران نامزدی

دوران نامزدی یکی از خاطره انگیز ترین و به یاد ماندنی ترین دوران های زندگی هر آدمی است؛ دورانی که در آن زن و مرد با شور و شوق فراوان با هم آشنا میشوند و برای آینده مشترکشان زمینه سازی میکنند. اما باید شیوه درست رفتار در این ایام را دانست و نباید با برخی کارها شیرینی آن را به کام تلخ کرد. دوران نامزدی دورانی است که خواستگاری انجام شده، شیرینی خورده شده و همه روزهای خوش را به انتظار نشسته اند ...

روش های مختلف طراحی ناخن

برای هر خانمی پیش آمده است که هر هفته یک ساعت وقت خود را در آرایشگاه برای کوتاه و تمیز نگه داشتن ناخن هایش صرف کرده باشد ، بخصوص برای روز بزرگی مثل روز عروسی باید به ناخن های عروس توجه خاصی داشت و از جزئیات تا کلیات طرح ناخن های عروسی را مورد بررسی قرار داد ، ما در این قسمت آموزش های لازمه برای طراحی ناخن را با شما عزیزان در میان می گذاریم ...

عروسی به رسم قدیم

با تمام شدن ماههای حرام و شروع ماه ربیع الاول و ماههای عادی سال جشنهای عروسی و عقد و نامزدی و بله برون و شیرینی خورون هم شروع می‌شد. در روستاها شروع مراسم عروسی از حموم عمومی آبادی که معمولاً نزدیک میدان ده بود، شروع می‌شد. ساز و دهل محلی بود؛ بادی و کوبه‌ای، سرنا و تنبک.عروسی شروع می‌شد با : گل در اومد از حموم ، سنبل در اومد از حموم ، ماه داماد را بگید عروس در اومد از حموم و ...

قنادی خوب

یکی از مهمترین و جذاب ترین مسائل در هر عروسی انتخاب یک کیک عروسی مناسب برای مراسم عروسی می باشد که هر عروس و داماد می خواهد بهترین و شیکترین کیک عروسی را در مراسم عروسی خود داشته باشد که هم از نظر زیبایی و هم نظر خوشمزگی عالی باشد ، برای انتخاب یک کیک عروسی مناسب روش های مختلفی وجود دارد که ما در این مطلب شما عروس و داماد های عزیز را با قنادی آنلاین آشنا می کنیم ...

چطور در روز عروسی آرام باشیم

آیا برنامه‌ریزی عروسی شما را به یک آرامش خاص قبل از مراسم عروسی رسانده‌است ؟ این ۵ روش برای تضمین آرامش و جمع‌آوری اطلاعات در روز عروسی تان است و به شما کمک خواهد کرد تا در روز مراسم عروسیتان آرام و ریلکس باشید ...

عکس های عروس و ساقدوش

شما ممکن است چند تن ایده برای عکس‌هایی که می‌خواهید از خانواده ، از شما و شریک تان دریافت کنید داشته باشید ، اما آیا فکر کرده‌اید که چطور با ساقدوش های خود عکس بگیرید ؟ اگر به دنبال چند عکس بسیار جذاب از شما و ساقدوش های خود هستید ، از ایده های زیر برای عکس های عروس و ساقدوش عروس استفاده کنید ...

آرایش داماد ایرانی

همانند عروس خانم ها، داماد ها هم برای روز عروسیشان دوست دارند آراسته ترین باشند و در کنار عروس بدرخشند. امروزه آرایشگاه های مردانه با جدیدترین روش های آرایش و پیرایش، داماد را برای روز عروسی آماده میکنند. همه ما در براخی عروسی ها دیده ایم که عروس در لباس زیبا و آرایش چشم نوازش همه را انگشت به دهان میگذارد، اما داماد عرق کرده، با چشمانی پف کرده که زیر آنها کبود شده ...

نکاتی درباره آرایش عروس

در مراسم عروسی مهمترین چیزی که وجود دارد آرایش عروس می باشد و عروس خانم ها باید توجه زیادی را قبل از رفتن به آرایشگاه نسبت به این موضوع داشته باشند ، ما در این مطلب از مجله عروسی نکات مهم در رابطه با آرایش عروس را با شما در میان می گذاریم تا شیکترین آرایش را در روز مراسم عروسی داشته باشید ...