عشق و ازدواج

سبک زندگی

عشق و ازدواج

عشق ، جاذبه‌اي غيرمرئي و پديده‌اي رازآلود است كه مهم‌ترين نقش را در تحرك، قوام و دوام عالم ايفا مي‌نمايد. اهميت و نقش تعيين كننده‌ي عشق در هستي، حكماي الهي را بر آن داشته است تا با ژرف‌نگري در مقوله‌ي عشق و تفكيك اقسام و تعيين مراتب آن و ... ، بحثي اساسي را به اين مهم اختصاص دهند. نوشتار حاضر به منظور تبيين اجمالي مقوله‌ي عشق، پس از ورود به مباحث معناشناختي عشق، ذكر اقسام و مراتب آن، به مباحثي از قبيل رابطه‌ي عشق مجازي با عشق حقيقي، اختيار و تكليف در محدوده‌ي عشق مجازي، تكليف عاشق در فراق و وصال، علت و علاج عاشق و ... مي‌پردازد و سرانجام با رويكردي اجمالي به بحث «عشق و ازدواج»، نقش عشق را به عنوان «زمينه» و نيز «پيامد» ازدواج بيان مي‌دارد و به مهم‌ترين تدابير شريعت در جهت تحكيم عشق پس از ازدواج اشاره مي‌نمايد.

ازدواج و خانواده يكي از مهم‌ترين پديده‌هاي فردي و اجتماعي و از اصلي‌‌ترين خاستگاه‌هاي سعادت افراد و جوامع بشري است. مهم‌ترين ركن در ساختارهاي موجود در خانواده، عشق و محبت است و نوع كاركرد، پويايي، توسعه و تحكيم همه جانبه آن، مبتني بر وجود اين عامل توانمند و تأثيرگذار مي‌باشد. عشق و محبت، هم در تشكيل اصل بنيان خانواده و هم در دوام، قوام، كم و كيف و معنابخشي به آن، اصلي‌‌ترين نقش را بر عهده دارد. چهار علت اصلي ايجادي، يعني علت فاعلي، غايي، صوري و مادي در بنياد خانواده، عشق و محبت است و اگر تأثير و نقش عشق و محبت در قالب يكي از علل اربعه، كاهش يافته يا معدوم شود، حدوث و بقا و كاركرد ازدواج و خانواده به همان ميزان آسيب مي‌پذيرد.

در اين مقاله سعي شده است كه گام‌هايي براي رفع برخي ابهام‌هايي كه در حوزه‌ي دوسويگي و ارتباط عشق و ازدواج وجود دارد، برداشته شود. براي تحقيق اين منظور، ضمن بيان معنا، منشأ، اقسام و مراتب عشق و تفاوت آن با محبت، به تبيين اجمالي عوامل ايجاد محبت پرداخته شده است و آن‌گاه پس از بيان اصلي‌‌ترين عوامل ايجاد محبت، يعني كفوّيت و رعايت حقوق متقابل در نهاد خانواده و قرار دادن هر يك از مرد و زن در نقش‌هاي اصلي خود، بر اين مطلب تأكيد گرديده است كه ازدواج‌هايي كه در پي عشق‌هاي گذرا حاصل مي‌شوند، نمي‌توانند از عشق به عنوان يك عامل تداوم‌بخش استفاده كنند؛ بلكه براي پايداري عشق در ازدواج بايد از ساير عواملي كه سبب اقامه و طراوت عشق و محبت مي‌شوند، نيز استفاده كرد. البته انگاره‌ها و اسطوره‌هاي حاكم بر سازوكار انديشه در هر عصر، تصاوير متبايني را درباره حقيقت عشق و ازدواج ارايه مي‌دهد؛ در اين ميان آن‌چه مهم و تعيين كننده است، توجه به نظريات ديني و مناسبات آن است.

عشق در ساحت معناشناختي

حكماي الهيه، عشـق مطلق را در همـه جهان هسـتي جـاري و سـاري مي‌دانند (ملاصدرا، بي‌تا:ج7، ص156). عشق در ديدگاه عرفاني و حكمي، عامل پيدايش آفرينش است. عشق حق به جمال خويش، عامل پيدايش جهان است و فيوضات عشق مطلق، همانند افاضات وجود مطلق در تمامي ذرات كائنات ساري و جاري است. هر علتي نسبت به معلول حقيقي خود عشق دارد و هر موجودي نيز عاشق ذات و كمالات خويشتن است و معشوق حقيقي، همان سر سلسله‌ي حلقه‌هاي علّي و معلولي جهان، يعني ذات مقدس حق است (همان: ص158) و ساير مراتب عشق نيز در طبقات هستي جريان دارد؛ يعني الفاظ، مرقات‌ها و نردبان‌هايي هستند براي رسيدن به روح معناي كلمات؛ با اين چشم‌انداز وسيع نيز، عشق از معناي عرفي خود فراتر مي‌رود و در هر عالمي، معنايي متناسب با ساختار مقتضيات آن عالم به خود مي‌گيرد. بنابراين، با اين نگاه وسيع، مي‌توان جذبه‌ها و كشش‌هايي را كه در بين ذرات كائنات وجود دارد، از جمله پرتوهاي عشق دانست. پس عشق ساري در كائنات، هم سبب قوام عالم بي‌نهايت بزرگ كهكشان‌ها و هم سبب تقوم و پايداري جهان بي‌نهايت كوچك اتم‌هاست و مظاهر خلقت و بدايع طبيعت همه در تسخير عشق‌اند و كشش و پيوند اجزا و اضداد نيز از جلوات عشق است.

تا قرن پنجم هجري، صوفيه بيشتر واژه محبت را استعمال مي‌كردند؛ ولي پس از آن استعمال كلمه «عشق» در آثار منثور و منظوم اُدبا و عرفا و حتي زبان‌هاي ساير رشته‌هاي علمي، متداول‌تر گرديد. در معارف اسلامي نيز، لغت «عشق» مورد استعمالي دارد؛ ولكن دقت در اين موارد نشان مي‌دهد كه اين كلمه و مشتقات آن نسبت به كلمه محبت و اشتقاقات آن در قرآن و در روايات استعمال بسيار كمتري دارد.

مراتب عشق

«عشق» مقوله‌اي مشكك و داراي مراتب است. ابن سينا در رساله‌ي عشقيه‌ي خود در اين‌باره مطالب مبسوطي را بيان كرده است. ادبا و اهل ذوق نيز مراتبي را در مقوله‌ي عشق مطرح نموده‌‌اند؛ ترتيب مراتب عشق از نظر ادبا و اهل ذوق بدين صورت است:

«نام نخستين مرتبه «هوي» است و پس از آن «علاقه» است كه عبارت از محبتي مي‌باشد كه ملازم و غيرمنفك از قلب عاشق است و مرتبه‌ي سوم را «كلف» ناميده‌اند و مقصود از آن شدت محبت است و مرتبه‌ي چهارم «عشق» است و آن زايد بر مقدار حبّ است و پنجم «شعف» است كه آن عبارت از احراق قلب به واسطه‌ي ازدياد محبت مي‌باشد و مرتبه‌ي ششم «شغف» است؛ يعني محبت چنان ازدياد پيدا مي‌كند كه به غلاف قلب مي‌رسد و هفتم «جوي» است كه عبارت از محبت باطني عميق به محبوب است و هشتم «تيم» است كه محبت عاشق در اين مرتبه به جايي مي‌رسد كه از معشوق ظاهري دوري گزيده و طالب ديدار معشوق حقيقي مي‌شود و مرتبه نهم را «تبل» مي‌نامند و آن وقتي است كه عاشق از شدت عشق، مريض و بيمار مي‌شود و ناتوان مي‌گردد و مرتبه دهم را «تدليه» مي‌گويند؛ در اين مرحله عقل عاشق زايل مي‌گردد؛ مرتبه يازدهم را «هَيوم» مي‌نامند و اين آخرين مرتبه‌ي عشق است و عاشق در اين حالت در معشوق فاني مي‌شود و غير از او كسي را نمي‌بيند» (ابن سينا، 1360: ص110).

اقسام عشق

عشق علاوه بر مراتب، داراي اقسامي نيز مي‌باشد. عشق را مي‌توان از يك چشم‌انداز به سه نوع تقسيم‌بندي نمود كه هر يك از اين انواع داراي حکم ارزشي خاصي است:

  • 1- عشق مجازي نامعقول : منشاء اين عشق شهوت است و مستند به خودخواهي‌هاي متنوع مي‌باشد و معمولاً سبب انحراف و ناهنجاري‌هاي روحي و اجتماعي است.
  • 2- عشق مجازي معقول : منشاء آن محبت شديد و گرايش حياتي به کمال و جمال و خيرات عاليه است.
  • 3- عشق حقيقي : منشاء آن عشق به کمال و جمال مطلق است و متعلق آن خداوند مي‌باشد و عالي‌‌ترين درجه‌ي کمال براي انسان، حصول همين نوع از عشق است (بهشتي، 1373: ص47).
  • بعضي از متفکرين، عشق را از منظر ديگري تقسيم کرده و حتي عشق انسان به انسان را در بعضي از اقسامش مثبت دانسته و خارج از مقوله‌ي شهوت معرفي نموده‌اند و آن را امري شريف و قابل احترام تلقي مي‌نمايند.

 «در مقابل اين افراد نيز، بعضي از افراد، عشق را چه از لحاظ مبدأ و چه از لحاظ کيفيت و چه از لحاظ هدف، جز حدّت و شدت غريزه‌ي جنسي نمي‌دانند. از نظر دسته اول، عشق تقسيماتي دارد كه يکي از اقسام آن عشق انسان به انسان است» (مطهري، 1368: ص73).

بنابراين، عشق هم به لحاظ منشاء و هم به لحاظ متعلق و هم به لحاظ سطح و ژرفا و کم و کيف و هم به لحاظ حالات، داراي تقسيمات مختلفي است. اگر نوع حالات عاشقانه را ملاک تقسيم‌بندي عشق قرار دهيم، روشن مي‌شود كه بعضي از عشق‌ها همانند عشق پروانه خاموشند و بعضي ديگر همسان عشق هزاردستان آتشفشاني، پرغوغا و پر از داستانند؛ بعضي از عشق‌ها در پي رنگ و هوس گذرا و موقتند و برخي ديگر که ريشه در حقيقت‌هاي ثابت‌تر و متعالي‌تر دارند، ثابت‌تر و پايدارتر مي‌باشند.

اگر ملاک تقسيم‌بندي عشق را اين پرسش قرار دهيم که آيا عشق به امر مادي و ظاهري تعلق گرفته يا به يک امر باطني و مجرد، مي‌توان اقسام ديگري نيز براي عشق بيان کرد؛ ولي اصلي‌‌ترين و مشهور‌ترين تقسيمي که براي عشق ارائه مي‌شود، به لحاظ حقيقي بودن يا مجازي بودن متعلق است؛ بنابراين عشق مجازي و عشق حقيقي از معروف‌‌ترين اقسام عشق است.

صدرالمتألهين شيرازي در باب اقسام عشق، ضمن تقسيم عشق به حقيقي و مجازي مي‌فرمايد: «عشق انساني بر سه قسم است: عشق اکبر، اوسط و اصغر. عشق اکبر اشتياق به لقاءالله و ميل به معرفت ذات، صفات و افعال اوست.» (ملاصدرا، بي‌تا: صص 189- 188) از نظر وي اين نوع عشق و اشتياق، در غير عارف پيدا نمي‌شود.

آخرین مطالب

انتخاب دسته گل عروس

یکی از تاثیرگذارترین مواردی که در جشن عروسی در مرکز توجهات است دسته گل عروس خواهد بود. بهتر است اگاه باشید که چه سایز دسته گلی با لباس شما بیشتر هماهنگی دارد

تاریخچه لباس عروس

ازدواج از خاص ترین وقایع زندگی هر فردی است. در این میان لباس عروس هم به نوبه خود جایگاه ویژه ای دارد. معمولا عروس ها به این روز اهمیت بیشتری نسبت به داماد میدهند و آن را بسیار مهم میدارند. همانگونه که تاریخ نشان میدهد زنان همواره سعی داشته اند لباسی برای عروسی داشته باشند که خاص باشد و حال و هوای شادی و نشاط را به خوبی منتقل کند و مهم تر از آن عروس را زیباتر و باشکوه تر نشان دهد.

مدل سرویس طلای عروس

انتخاب و خرید سرویس طلای عروس از مهترین و اصلی ترین بخش های هر عروسی است. امروزه با گسترش و پیشرفت ها در همه زمینه، گزینه و انتخاب های بسیار متنوعی پیشروی نو عروسان قرار دارد که میتواند آن ها را کاملا گیج کند. بیش از هر چیز، سلیقه شخصی در این انتخاب موثر خواهد بود، اما برای خرید هر چه بهتر، مسایل دیگری را نیز باید مد نظر قرار دهید ...

هفته آخر عروسی را چگونه بگذرانیم

فقط هفت خواب دیگر تا روز بزرگ عروسی وجود دارد و در حالی که ممکن است خوابیدن مشکل باشد ، ما می‌خواهیم مطمئن شویم که این دلیل آن است که شما فوق‌العاده هیجان‌زده هستید و نه به این دلیل که فوق‌العاده استرس زده هستید . در اینجا چند نکته وجود دارد که می‌توانید از آن‌ها برای زنده ماندن در هفته عروسی استفاده کنید ...

مرجانی زنده رنگ سال ۲۰۱۹

موسسه رنگ پانتون رنگ مرجانی زنده را به عنوان رنگ سال ۲۰۱۹ نامگذاری کرده‌است . ما به دنبال این اعلامیه چند روز تحقیق کرده ایم و باید بگوییم انتخاب رنگ مرجانی زنده بهترین انتخاب برای رنگ سال می باشد و ما به این نتیجه و انتخاب علاقه‌مند هستیم . در این مطلب تمام مشخصات رنگ مرجانی زنده رنگ سال ۲۰۱۹ را به شما می گوییم ...

ازدواج و اهمیت آن

فلاسفه و علمای علم اخلاق و جامعه شناسی در تعریف ازدواج (زناشویی) عقاید مختلفی بیان کرده اند که به بعضی از آنها اشاره می کنیم. علمای علم اخلاق گفته اند : ازدواج عبارتست از اینکه مردی با زنی با سپردن تعهد اخلاقی، زندگی مشترکی را آغاز کنند تا در غم ، شادی ، لذت و رنج یکدیگر سهیم باشند و مشکلات زندگی را به یاری همدیگر حل کنند . علمای جامعه شناسی گفته اند: ازدواج یعنی شریک قراردادن جنس مخالف در زندگی و این عمل به منظور تشکیل خانواده و تولید نسل انجام می پذیرد ...

حتما بخوانید

راهنمای نهایی برای عطر

در میان تمام جنبه‌های مهم روز ویژه عروسی ، عطر عروسی شما ممکن است به اندازه لباس ، دسته‌گل ، و یا محل عروسی مهم باشد . به خاطر فیزیولوژی ما ، هر بار که این بوی خاص را بعد از روز عروسی به تن می‌کنید ، به عنوان یک یادآوری از این که وقتی شما و نامزدتان به عنوان یکی از آن‌ها به هم ملحق شدید ، به شما یادآوری خواهد کرد . پس بدون دردسر بیشتر ، این راهنمای نهایی خود برای عطر عروس است ...

شب اول ازدواج باید چه کرد

شب اول ازدواج در جامعه ما به شکل یک تابو است و مردم عادت ندارند درباره آن حرف بزنند، اما به هر حال این شب، چیزی است که همه، روزی با آن روبرو میشوند. پس بهتر است به جای پنهان کاری و خود را به اون راه زدن، درباره آن بیشتر صحبت کنیم...

لوکس ترین سالن های زیبایی تهران

خانم ها می خواهند در بهترین روز زندگیشان که روز عروسی آنها می باشد بدرخشند و یک آرایش جذاب و شیک و زیبا داشته باشند و در میان همه مردم بدرخشند به همین خاطر می خواهند در بهترین سالن زیبایی آرایش و میکاپ عروسی خود را انجام دهند ، ما در این مطلب بهترین سالن های زیبایی تهران را به شما عروس خانم های عزیز معرفی می کنیم ...

چیدمان میز برای صبحانه ای دلچسب

صبحانه مهمترین وعده غذایی هر فردی است. که می تواند انرژی بسیار را برای فعالیت های روزانه از آن بدست آورد. پس با چیدن یک میز صبحانه عالی این وعده غذایی را می توان دلچسب تر از همیشه کرد تا کسی نتواند به راحتی از کنار آن بگذرد.

تناسب اندام و سلامتی برای روز عروسی

در دنیایی که همه چیز ماشینی شده و فست فود ها بخش جدایی ناپذیر زندگی انسان ها شده اند و چاقی اجتناب ناپذیر مینماید، لاغری آرزویی دست نیافتنی به نظر میرسد. انواع داروها، ورزش ها، دستگاه های مختلف و جراحی ها هر روز از تلویریون تبلیغ میشود که میتواند وزن افراد را کاهش دهد. اما برخی اوقات چاقی، مامنی برای سودجویانی است ...

نکات مهم درباره ساقدوش در مراسم عروسی

بنابراین شما یک ساقدوش خواهید بود ، چقدر هیجان‌انگیز ! اما تا آنجا که سعی می‌کنید و تصور می‌کنید و برای آن آماده می‌شوید , واقعا ً باید آن را کاملا ً درک کنید . از کسی که قبلا ً این افتخار را داشته‌است , در اینجا چند چیز وجود دارد که هیچ‌کس در مورد ساقدوش بودن به شما نمی‌گوید ...

گالری ها

آموزش مراقبت های دوران بارداری

دوران بارداری برای مادران بسیار لذت بخش و رویایی می باشد. اما خانم هایی که در دوران بارداری به سر می برند چه میزان از مراقبت های دوران بارداری اطلاع دارند؟ خانم دکتر فیروزه روستا کارشناس ارشد مامایی اطلاعات مهم و موثری برای خانم های باردار دارند.

بهترین مشاوره ازدواج در تهران

یکی از مباحث مهم قبل از هر ازدواج ، مشاوره های قبل از ازدواج می باشد تا دو نفری که می خواهند باهم ازدواج کنند با مشاوره های ازدواج شخصیت و خصوصیت ها همدیگر را مورد بررسی قرار بدهند تا به طور کامل مطمئن شوند که می توانند یک زندگی مشترک سالم و بدون مشکل را باهمدیگر درست کنند ، ما در این مطلب بهترین مشاوره ازدواج در تهران را به شما معرفی می کنیم ...

مراسم عقد محضری

مراسم عقد از آیین های ایران باستان و متعلق به دوران زرتشت است که پس از آشنایی خانواده عروس و داماد با هم و شیرینی خوران برگذار میشود. چگونگی برگذاری این مراسم در مناطق مختلف ایران متفاوت است، مثلا برخی جاها هزینه مراسم بر عهده خانواده عروس است و داماد با کیک و گل به مراسم می آید، اما در برخی دیگر، داماد علاوه بر هزینه عروسی، هزینه مراسم عقد را هم بر عهده میگیرد و در عوض عروس جهاز را تهیه میکند و به خانه داماد می آورد ...

ساختن تالارهای پذيرايی

در سال 1397 كارشناسان بهداشت محيط و حرفه ای در پي در خواست اداره محترم تشكل و امور صنفی مراكز بهداشت در مركز بهداشت شماره يك حضور بهم رسانيده و پيرامون وضعيت بهداشت اماكن تالارهای پذيرايی، باغ تابستانی و باغ سرا و كبابی و حليم نظرات و پيشنهادات خود را مبتنی بر فرم آئين نامه مقررات بهداشت محيط به شرح زير اعلام نمودند ...

انتخاب دسته گل عروس

یکی از تاثیرگذارترین مواردی که در جشن عروسی در مرکز توجهات است دسته گل عروس خواهد بود. بهتر است اگاه باشید که چه سایز دسته گلی با لباس شما بیشتر هماهنگی دارد

آیا باید بچه‌ها رو به عروسی دعوت کنیم

دعوت کردن کودکان به عروسی شما یک سوال دشوار است ، این واقعا ً به اولویت شخصی می‌رسد . آن‌ها شوخی و خنده فوری را در طول روز به آن اضافه می‌کنند ! در اینجا برخی از نکات وجود دارد که اگر در یک بچه را به عروسی خود ببرید چه اتفاقی می افتد ...